घर कोणाचं… आणि माणसं कोणाची?

“हे घर आमचं आहे… नियम आमचेच चालतील.”
हे वाक्य ऐकायला साधं वाटतं, पण अनेक घरांमध्ये तेच वाक्य हळूहळू नात्यांच्या मुळावर घाव करतं.
प्रिया जेव्हा त्या घरात आली, तेव्हा तिच्या मनातही बाकी सगळ्या मुलींसारखंच एक स्वप्न होतं 
“हे घर आता माझं आहे.”
पण काही घरं आपली वाटतात…
आणि काही घरं आपल्याला कधीच आपलं होऊ देत नाहीत.
प्रिया त्या घरात सून म्हणून आली होती,
पण तिला कधी “मुलगी” होऊ दिलं गेलं नाही.
घरात सगळं होतं 
मोठं कुटुंब, लोक, आवाज, सण, परंपरा…
पण एक गोष्ट नव्हती 
स्वीकार.
कोणी तिला मारलं नाही,
कोणी शिव्या दिल्या नाहीत…
पण रोजचे टोमणे,
रोजची टीका,
आणि प्रत्येक गोष्टीत कमीपणा दाखवणं 
हा देखील एक प्रकारचा छळच असतो.
जो बाहेर दिसत नाही…
पण आतून माणूस पोखरत राहतो.
“हे घर माझं आहे…”
त्या दिवशी जेव्हा सासूबाईंनी हे वाक्य म्हटलं,
तेव्हा फक्त एक वाक्य बोललं गेलं नव्हतं…
एक रेषा आखली गेली होती.
 “तू इथे आहेस… पण तू इथली नाहीस.”
आणि तेव्हा प्रियाला एक गोष्ट स्पष्ट झाली 
जिथे आपल्याला जागा नाही, तिथे जबाबदारी मागणं चुकीचं आहे.
प्रिया ओरडली नाही,
भांडली नाही…
पण तिने विचारलं 
“घर तुमचं… निर्णय तुमचे…
मग जबाबदारी माझी का?”
हा प्रश्न साधा होता,
पण त्यात सगळं उत्तर होतं.
घरातल्या अनेक गोष्टी परंपरेच्या नावाखाली चालत होत्या…
उपवास, दंडवत, पाहुणचार…
पण प्रश्न हा नव्हता की त्या गोष्टी चुकीच्या आहेत का.
प्रश्न हा होता 
 त्या मनापासून होतात का?
 की फक्त जबरदस्तीने?
कारण भक्ती कधीही आदेशाने होत नाही.
प्रिया त्या घरातून निघाली…
भांडून नाही,
तर स्वतःला जपण्यासाठी.
कधी कधी घर सोडणं म्हणजे नातं तोडणं नसतं…
ते स्वतःला वाचवणं असतं.
आपण नेहमी ऐकतो 
“सून आली आणि घर तुटलं.”
पण क्वचितच कोणी विचारतं 
तिला सुरुवातीला कसं वागवलं गेलं?
तिला कधी आपलं मानलं गेलं का?
घर म्हणजे काय?
घर भिंतींनी बनतं…
पण टिकतं ते माणसांनी.
जिथे अधिकार आहे पण प्रेम नाही ते घर नसतं
जिथे काम आहे पण मान नाही ते नातं नसतं
शेवट
प्रिया आजही तिच्या सासरी जाते…
पण “सून” म्हणून नाही…
पाहुणी म्हणून.
आणि हेच त्या वाक्याचं उत्तर आहे 
“हे घर माझं आहे…”
घर कोणाचंही असू शकतं…
पण माणसं जपली नाहीत,
तर शेवटी घर रिकामंच राहतं.

Comments